Gümrük cezaları nedir?
Geçici İthal Edilen Kara Taşıtları – Gümrük Kanunu ve Tebliğ Hükümleriyle Güncel Rehber;
Yurt dışında yerleşik kişilerin kişisel kullanıma mahsus yabancı plakalı kara taşıtlarını geçici olarak Türkiye’ye getirmeleri, Türk gümrük mevzuatında “geçici ithalat” rejimi çerçevesinde düzenlenmektedir.
Bu uygulamanın hukuki temelini başta 4458 sayılı Gümrük Kanunu, 4458 sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında 2009/15481 sayılı Karar ve Geçici İthal Edilen Kara Taşıtlarına İlişkin Gümrük Genel Tebliği (Seri No: 1) oluşturmaktadır.
Yurt dışında yerleşik kişiler, gerekli şartları sağlamaları halinde yabancı plakalı araçlarını Türkiye’ye geçici olarak getirebilir. Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik Türk vatandaşları, çifte vatandaşlar ve Mavi Kart sahiplerinin araçlarına genel olarak 730 güne kadar süre verilebilir. Temel şartlardan biri, giriş tarihinden geriye doğru son 365 gün içinde en az 185 gün yurtdışında bulunmaktır. Süre aşımı, aracın yetkisiz kişilerce kullanılması veya araç Türkiye’de bırakılırken gümrük işlemlerinin yapılmaması halinde Gümrük Kanunu kapsamında idari para cezaları uygulanabilir.
1. TURİSTİK KOLAYLIKLAR KAPSAMINDA TAŞIT GETİRME HAKKI
Turistik kolaylıklar kapsamında yabancı plakalı araç getirebilmenin temel şartı, taşıtı getiren kişinin Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik olmasıdır.
Türkiye’de sürekli olarak yaşayan bir kişinin yalnızca yabancı plakalı bir araç satın alması veya yurt dışında yaşayan bir yakınının aracını vekâlet yoluyla alması, tek başına geçici ithalat hakkı doğurmaz.
Yurt dışında yerleşik kişiler, şartları sağlamaları halinde kişisel kullanıma mahsus taşıtlarını Türkiye’ye getirebilirler.
Bu kapsamda;
- Türk vatandaşları,
- çifte vatandaşlar,
- Mavi Kart sahipleri,
- yabancı uyruklu kişiler,
- yurt dışında emekli olan kişiler
mevzuatta belirtilen farklı şartlarla geçici ithalat hakkından yararlanabilir.
2. YURT DIŞINDA YERLEŞİKLİK VE 185 GÜN ŞARTI
Yabancı plakalı araçların Türkiye’ye geçici olarak getirilebilmesinde en önemli kriterlerden biri 185 günlük yurt dışında bulunma şartıdır.
Bu süre çoğu zaman yanlış şekilde aracın Türkiye’de kalabileceği süre olarak algılanmaktadır. Oysa 185 günlük süre, esas olarak kişinin Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik olup olmadığının belirlenmesinde kullanılan bir ölçüttür.
Yerleşim yeri değerlendirmesinde kişinin Türkiye’ye giriş yapmak istediği tarihten geriye doğru 365 günlük dönem dikkate alınır.
Bu dönem içerisinde kişinin en az 185 gün Türkiye dışında bulunması gerekir.
185 günlük süre tek seferde veya kesintisiz olmak zorunda değildir. Son 365 günlük dönem içerisindeki toplam yurt dışı kalışlar dikkate alınır.
Bu nedenle hesap takvim yılı üzerinden değil, kişinin Türkiye’ye araçla giriş yapmak istediği tarihten geriye doğru yapılır.
3. TAŞITIN TÜRKİYE’DE KALABİLECEĞİ SÜRE
Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişilerin turistik kolaylıklar kapsamında getirdikleri taşıtlara genel olarak 730 güne kadar süre verilebilir.
730 günlük süre uygulaması özellikle yurt dışında yerleşik;
- Türk vatandaşları,
- Çifte vatandaşlar,
- Mavi Kart sahipleri
bakımından önem taşımaktadır.
Ancak 730 gün koşulsuz ve herkese otomatik olarak verilen bir süre değildir.
Taşıta verilecek izin süresi, kişinin Türkiye’de kalabileceği yasal süreden uzun olamaz.
Örneğin Türkiye’de yalnızca 90 gün kalma hakkı bulunan bir yabancı uyruklu kişinin taşıtına 730 günlük süre verilmez.
Türkiye’de oturma izni bulunmayan yabancı uyrukluların taşıtlarına, kişinin Türkiye’de kalabileceği süreyi aşmamak üzere 180 gün içinde toplam 90 güne kadar süre verilebilir.
Türkiye’de oturma izni bulunan yabancıların taşıtlarına ise ikamet izni süresi esas alınır. Bu süre hiçbir şekilde 730 günü aşamaz.
4. YURT DIŞINDA EMEKLİ OLANLAR İÇİN ÖZEL UYGULAMA
Yurt dışında emekli olan kişiler bakımından mevzuatta bazı kolaylaştırıcı hükümler bulunmaktadır.
Yurt dışında emekli olan ve Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik bulunan kişilere ait taşıtlara, şartların sağlanması halinde 730 güne kadar süre verilebilir.
Ayrıca emeklilik tarihinden sonra Türkiye’ye ilk defa getirilen kişisel kullanıma mahsus taşıtlarda, belirli şartlar altında 185 günlük yerleşiklik şartı aranmayabilir.
Kişinin daha önce verilmiş 730 günlük sürenin tamamını kullanmadan Türkiye dışına çıkması halinde de kalan sürenin yeniden kullanılması konusunda özel hükümler bulunmaktadır.
5. 730 GÜNLÜK HAKKIN TAMAMININ KULLANILMASI
730 günlük geçici ithalat süresinin tamamının kullanılması, kişinin otomatik olarak yeniden 730 günlük yeni bir hak kazanacağı anlamına gelmez.
Yeniden taşıt getirilebilmesi için kişinin yurt dışında yerleşiklik şartını tekrar sağlaması gerekir.
Bu aşamada hem kişinin son 365 günlük hareketleri hem de aracın yurt dışında bulunduğu süre önem taşıyabilir.
Bununla birlikte Avrupa Birliği, Avrupa Serbest Ticaret Birliği ve Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı ülkelerinde yerleşik kişiler için mevzuatta sınırlı bir istisna bulunmaktadır.
Şartların oluşması halinde bu kişiler kendi adlarına kayıtlı kişisel kullanıma mahsus taşıtlarını 365 günlük dönem içinde bir defaya mahsus olmak üzere bir ay süreyle Türkiye’ye getirebilirler.
Bu hüküm yeni bir 730 günlük hak anlamına gelmez.
6. TAŞITIN KAYITLI OLDUĞU ÜLKE
Genel kural, taşıtın kişinin ikamet ettiği ülkede kendi adına kayıtlı olmasıdır.
Ancak Avrupa Birliği ve Avrupa Serbest Ticaret Birliği ülkelerinde yerleşik kişiler bakımından bazı istisnalar bulunmaktadır.
Örneğin Almanya’da yerleşik bir kişi, şartların sağlanması halinde başka bir Avrupa Birliği ülkesinde kendi adına kayıtlı taşıtı Türkiye’ye getirebilir.
Taşıtın kayıt ve mülkiyet durumu giriş sırasında gümrük idaresi tarafından kontrol edilir.
7. VEKALETNAME VE KİRALIK TAŞITLAR
Yabancı plakalı taşıtın araç sahibi dışında başka bir kişi tarafından Türkiye’ye getirilmesi mümkündür.
Ancak vekâleten taşıt getirilmesinde hem taşıt sahibinin hem de taşıtı getiren kişinin mevzuatta aranan yurt dışında yerleşiklik şartlarını sağlaması gerekir.
Vekâletnamenin gümrük idaresince kabul edilebilir nitelikte olması gerekir.
Kabul edilebilecek belgeler arasında;
- noter onaylı vekâletnameler,
- konsolosluk veya elçilik onaylı vekâletnameler,
- ilgili ülkenin yetkili makamlarınca düzenlenen belgeler,
- şirket araçlarında şirket yetkililerince verilen belgeler,
- kiralık araçlarda kira sözleşmeleri
bulunabilir.
Kiralık araçlarda taşıta verilecek süre, kira sözleşmesinde belirtilen süreyi aşamaz.
8. TAŞITIN TÜRKİYE’DE KİMLER TARAFINDAN KULLANILABİLECEĞİ
Yabancı plakalı taşıtların Türkiye’de kim tarafından kullanılabileceği, geçici ithalat rejiminin en önemli konularından biridir.
Taşıtı esas olarak izin hak sahibi kullanır.
Güncel mevzuatta izin hak sahibinin yanı sıra, belirli şartlarla Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik;
- Eşi,
- Üst soyu,
- Alt soyu
tarafından da kullanım mümkündür.
Üst soy; anne, baba, büyükanne ve büyükbaba gibi kişileri, alt soy ise çocuk ve torun gibi kişileri ifade eder.
Bu kişilerin de Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik olduklarını ve akrabalık bağlarını gerektiğinde belgeleyebilmeleri gerekir.
Türkiye’de yerleşik kişilerin yabancı plakalı aracı kullanması ise mümkün değildir.
Mevzuata aykırı kullanım halinde hem izin hak sahibi hem de aracı kullanan kişi bakımından gümrük cezası doğar.
9. TAŞITIN TÜRKİYE’YE GİRİŞ VE ÇIKIŞ İŞLEMLERİ
Yabancı plakalı taşıtın Türkiye’ye girişi gümrük idaresi tarafından kayıt altına alınır.
Taşıtın;
- plakası,
- şasi numarası,
- mülkiyet bilgileri,
- giriş yapan kişi,
- taşıta verilen süre
gümrük sistemine kaydedilir.
Taşıtın Türkiye’den çıkışı sırasında da aracın ayniyeti ve izin süresi kontrol edilir.
Aracın Türkiye’ye giriş yaptığı sınır kapısından çıkması zorunlu değildir.
Örneğin bir araç Kapıkule Sınır Kapısı’ndan Türkiye’ye girip Sarp Sınır Kapısı’ndan Gürcistan’a çıkabilir.
Önemli olan aracın Türkiye Gümrük Bölgesinden resmi bir gümrük kapısı üzerinden çıkarılması ve giriş kaydının usulüne uygun olarak kapatılmasıdır.
10. TAŞIT TÜRKİYE’DE BIRAKILARAK YURT DIŞINA ÇIKILMASI
Yabancı plakalı taşıt Türkiye’de bırakılarak kişinin uçakla veya başka bir araçla yurt dışına çıkması mümkündür.
Ancak bu durumda gümrük mevzuatında belirtilen işlemlerin yapılması gerekir.
Taşıt gümrük gözetimine bırakılmadan Türkiye’de tutulacaksa, taşıtın başka kişiler tarafından kullanılmayacağına ilişkin taahhüt verilmesi gerekir.
Bu işlem gümrük sisteminde “Taşıtsız Çıkış” olarak kaydedilir.
Taşıt Türkiye’de bırakıldığı halde gerekli bildirim yapılmadan kişinin yurtdışına çıkması halinde cezai işlem uygulanabilir.
Hukuki dayanak
Geçici İthal Edilen Kara Taşıtlarına İlişkin Gümrük Genel Tebliği Madde 27
Madde, “Taşıtsız çıkacak şahıslar” başlığı altında aracın Türkiye’de bırakılması halinde uygulanacak usulü düzenlemektedir.
11. TAŞITIN GÜMRÜK GÖZETİMİNE BIRAKILMASI
Araç sahibinin uzun süre yurtdışında kalması veya aracın Türkiye’de kullanılmayacak olması halinde taşıt gümrük gözetimine bırakılabilir.
Gümrük idaresinin uygun muhafaza alanı bulunmaması halinde taşıt, gümrük gözetimi altında başka bir resmi veya özel alanda muhafaza edilebilir.
Taşıtın gümrük gözetimine bırakılması ile yalnızca taahhütname verilerek Türkiye’de bırakılması birbirinden farklı hukuki sonuçlar doğurur.
Taşıt gümrük gözetimine bırakıldığında izin süresinin işlemesi bakımından farklı hükümler uygulanabilir.
Taahhütname verilerek araç Türkiye’de bırakıldığında ise taşıtın Türkiye’de kalma süresi işlemeye devam eder.
12. GÜMRÜĞE BİLDİRİM YAPMADAN TAŞITSIZ YURT DIŞINA ÇIKIŞ
Geçici ithalat kapsamında getirilen taşıt Türkiye’de bırakıldığı halde gümrük idaresine gerekli bilgi verilmeden taşıtsız olarak yurtdışına çıkılması gümrük mevzuatına aykırıdır.
Bu durumda 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 241. maddesinin altıncı fıkrasının (e) bendi kapsamında idari para cezası uygulanır. 2026 yılı için Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan ceza tutarı:
11.952 TL’dir.
Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranına göre değişebileceğinden sonraki yıllarda farklı tutarlar uygulanabilir.
13. ARIZA, KAZA VE BEKLENMEYEN HALLER
Türkiye’ye geçici olarak getirilen yabancı plakalı araç;
- Mekanik arıza,
- Motor arızası,
- Trafik kazası,
- Yangın,
- Ağır hasar,
- Hastalık,
- Tutukluluk,
Başka beklenmeyen veya olağan dışı durumlar nedeniyle süresi içerisinde Türkiye’den çıkarılamayabilir. Bu durumda aracın izin süresinin kendiliğinden uzadığı üşünülmemelidir. Araç sahibinin mümkün olan en kısa sürede ilgili gümrük idaresine başvurması gerekir.
14. TAŞITIN SÜRESİNİN AŞILMASI
Yabancı plakalı taşıtın gümrük idaresince verilen süre içerisinde Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkarılması gerekir. Sürenin aşılması halinde idari para cezası uygulanır.
2026 yılı için Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan ceza tutarları şöyledir:
| Süre Aşımı | 2026 Yılı Ceza Tutarı |
|---|---|
| 1 aya kadar | 2.988 TL |
| 1 aydan fazla, 2 aya kadar | 5.976 TL |
| 2 aydan fazla, 3 aya kadar | 8.964 TL |
| 3 ayı aşan süre | Gümrük vergileri tutarının 1/4’ü |
İlk üç aylık gecikmede uygulanacak tutarlar yıllık yeniden değerleme nedeniyle değişebilir.
Üç aylık sürenin aşılması halinde ise artık sabit bir idari para cezası yerine 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 238. maddesi devreye girer.
15. GÜMRÜK KANUNU 238. MADDE KAPSAMINDA CEZA
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 238. maddesi, geçici ithalat rejimine ilişkin önemli ceza hükümlerinden biridir.
Özel kullanıma mahsus ve tam muafiyet suretiyle geçici ithal edilen taşıtlarda rejim şartlarının ihlali halinde, olayın niteliğine göre gümrük vergileri tutarının dörtte biri oranında idari para cezası uygulanır.
Örnek olarak;
- Taşıtın izin verilen amaç dışında kullanılması,
- Hak sahibi olmayan kişilerin aracı kullanması,
- Aracın izinsiz şekilde başkasına devredilmesi,
- Aracın kiralanması veya ödünç verilmesi,
- Türkiye’de izinsiz olarak satılması,
- Gümrük izni gereken parça değişikliklerinin izinsiz yapılması,
- Süresi sona eren aracın mevzuata uygun şekilde yurtdışı edilmemesi
gibi durumlar 238. madde kapsamında değerlendirilir.
16. HAK SAHİBİ OLMAYAN KİŞİ TARAFINDAN KULLANIM
Geçici olarak ithal edilen yabancı plakalı aracın mevzuata göre kullanım hakkı bulunmayan kişiler tarafından kullanılması, geçici ithalat rejiminin ihlali sonucunu doğurabilir.
Özellikle Türkiye’de yerleşik bir kişinin yurt dışında yaşayan akrabasına veya arkadaşına ait yabancı plakalı aracı sürekli veya bağımsız şekilde kullanması hukuken risklidir.
Bu tür kullanımın tespit edilmesi halinde;
- İzin hak sahibi,
- Aracı kullanan kişi
hakkında ayrı ayrı cezai işlem uygulanacaktır.
Ayrıca aracın Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkarılması istenebilir.
17. TAŞITIN SATILMASI, DEVREDİLMESİ VEYA KİRALANMASI
Turistik kolaylıklar kapsamında Türkiye’ye getirilen yabancı plakalı taşıt, Türkiye’de serbest dolaşıma girmiş bir araç değildir.
Bu nedenle araç;
- İzinsiz olarak satılamaz,
- Başka bir kişiye devredilemez,
- Ticari şekilde kiralanamaz,
- Kullanım hakkı olmayan kişilere ödünç verilemez.
Bu işlemler geçici ithalatın amacı ve şartlarına aykırılık oluşturabilir.
18. GİRİŞTE ARANAN TEMEL BELGELER
Yabancı plakalı taşıtla Türkiye’ye girişte kişinin ve taşıtın durumuna göre aşağıdaki belgeler aranabilir:
- Taşıtın ruhsatı veya mülkiyet belgesi,
- Sürücü belgesi,
- Pasaport veya kabul edilen kimlik belgesi,
- Yurt dışı yerleşikliğini gösteren belgeler,
- Türkiye’de geçerli trafik sigortası,
- Vekâlet yoluyla girişte vekâletname,
- Kiralık taşıtlarda kira sözleşmesi,
- Yurt dışında emekliler için emeklilik belgesi.
Belgelerin eksik veya geçersiz olması halinde aracın Türkiye’ye girişine izin verilmeyebilir.
19. TRAFİK SİGORTASI
Türkiye’ye giriş yapan yabancı plakalı taşıtın Türkiye’de geçerli trafik sigortasının bulunması gerekir. Mevcut poliçenin Türkiye’de geçerli olmadığı durumlarda Türkiye’de geçerli bir sigorta poliçesi yaptırılması istenir.
20. TÜZEL KİŞİLERE AİT TAŞITLAR
Yurt dışında yerleşik bir şirkete veya başka bir tüzel kişiliğe ait taşıtların Türkiye’ye getirilmesi, gerçek kişilere ait şahsi taşıtlardan farklı kurallara tabidir.
Tüzel kişilik adına kayıtlı taşıtın vekâletname ile Türkiye’ye getirilmesinde genel olarak daha kısa süreler uygulanır. Bu nedenle şirket adına kayıtlı aracın şahsi araç gibi otomatik olarak 730 gün Türkiye’de kalacağı düşünülmemelidir.
Şirket araçlarında taşıtın hangi amaçla getirildiği, sürücünün şirketle ilişkisi ve vekâlet belgesi ayrıca değerlendirilir.
21. TRAFİK CEZALARI VE GEÇİŞ BORÇLARI
Türkiye’de kullanılan yabancı plakalı taşıtların;
- Trafik idari para cezaları,
- Otoyol geçiş borçları,
- Köprü geçiş ücretleri,
- Tünel geçiş ücretleri
gibi borçları yurtdışı çıkışından önce kontrol edilmelidir. Cezalar ödenmeden çıkışına izin verilmez.
Bu nedenle özellikle uzun süre Türkiye’de kalan taşıtlarda çıkıştan önce borç kontrolü yapılması önemlidir.
TÜRKİYE’YE GEÇİCİ ARAÇ GETİRMENİN ŞARTI NEDİR?
Turistik kolaylıklar kapsamında yabancı plakalı araçların Türkiye’ye geçici olarak getirilmesinde temel kriter Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik olmaktır.
Ancak geçici ithalat yalnızca süre bakımından değerlendirilmemelidir.
- Kimin adına kayıtlı olduğu,
- Kim tarafından Türkiye’ye getirildiği,
- Türkiye’de kim tarafından kullanıldığı,
- Araç sahibinin yurtdışına çıkıp çıkmadığı,
- Aracın arızalanması veya kaza yapması,
- Verilen sürenin aşılması,
- Aracın satılması veya başka kişilere kullandırılması,
gibi hususlar da doğrudan gümrük mevzuatı kapsamındadır.
Özellikle taşıtın Türkiye’de bırakılarak sahibinin yurtdışına çıkması halinde Tebliğ Madde 27, kullanım hakkının ihlalinde Tebliğ Madde 26 ve Gümrük Kanunu Madde 238, süre aşımında ise Gümrük Kanunu Madde 238 ve Madde 241 önem taşımaktadır.
2026 yılında yabancı plakalı taşıtlara ilişkin süre aşımı cezaları ilk üç aylık dönem bakımından kademeli olarak uygulanmaktadır. Üç ayı aşan ihlallerde ise taşıtın gümrük vergileri üzerinden hesaplanan çok daha yüksek cezalar gündeme gelebilmektedir.
Bu nedenle Türkiye’ye yabancı plakalı araçla giriş yapan kişilerin yalnızca aracın giriş tarihini değil, gümrük tarafından verilen son çıkış tarihini ve aracın kullanım koşullarını da düzenli olarak kontrol etmeleri gerekir.
HUKUKİ DAYANAKLAR
4458 sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında 2009/15481 sayılı Karar
Geçici İthal Edilen Kara Taşıtlarına İlişkin Gümrük Genel Tebliği (Seri No: 1)
T.C. Ticaret Bakanlığı – Yolcu Beraberi Taşıtlar
T.C. Ticaret Bakanlığı – Yabancı Plakalı Kara Taşıtları İçin Yolcu Rehberi
Not: Bu çalışma genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Mevzuat ve idari para cezası tutarları zaman içinde değişebileceğinden, somut işlemlerde güncel Resmî Gazete metni ile Ticaret Bakanlığı ve ilgili gümrük idaresinin uygulaması control edilmelidir.
